Charakterystyka

Działalnością ciepłowniczą w kraju zajmuje się niemal 9 tys. podmiotów, ale prawie 90% z nich zużywa ciepło wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb, a więc nie dostarcza go do odbiorców zewnętrznych. Spośród 10% przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z zaopatrzeniem w ciepło, jedynie niewielka część działa na podstawie koncesji, czyli wytwarza ciepło w źródłach o łącznej zainstalowanej mocy większej od 5 MWt lub też przesyła i dystrybuuje ciepło o łącznej mocy zamówionej przez odbiorców przekraczającej 5 MWt.

 

Na koniec 2015 roku liczba przedsiębiorstw koncesjonowanych wynosiła 443. Są to nie tylko firmy typowo ciepłownicze, ale również zakłady przemysłowe i usługowe, dla których działalność ciepłownicza jest działalnością marginalną. Dla 57% z nich ciepłownictwo jest działalnością podstawową, natomiast dla około 20% działalność stanowi zaledwie margines aktywności gospodarczej.

 

W Polsce głównym paliwem pierwotnym do wytwarzania ciepła jest węgiel kamienny. Na poniższym schemacie pokazano strukturę paliw, z jakich wytwarzane było ciepło w 2015 roku.

 

Struktura paliw zużywanych do produkcji ciepła w 2015 r.

 

Systemy ciepłownicze w Polsce 

 

Ze względu na lokalny charakter ciepłownictwa istnieje tyle systemów ciepłowniczych ile miejscowości, w których funkcjonują sieci ciepłownicze. Operatorami infrastruktury są miejscowe przedsiębiorstwa ciepłownicze, mające różny charakter w zależności od rodzaju działalności gospodarczej, jaką prowadzą. W dużych miastach (Warszawa, Kraków, Gdańsk, Wrocław, Szczecin i inne) wytwarzanie i przesył ciepła zostały rozdzielone pomiędzy odrębne podmioty, natomiast w mniejszych miejscowościach przedsiębiorstwa ciepłownicze zajmują się jednym i drugim. Największymi systemami ciepłowniczymi w Polsce są:

 

System warszawski

Elektrociepłownia Siekierki – moc 2068 MWt i 622 MWe; jest to największa elektrociepłownia w Polsce

Elektrociepłownia Żerań – moc 1580 MWt i 386 MWe

Ciepłownia Kawęczyn – moc 465 MWt

Ciepłownia Wola – moc 465 MWt.

Sieć ciepłownicza o łącznej długości 1721km jest największą w Unii Europejskiej. Ciepło i ciepła woda dostarczane są do 70% budynków w Warszawie. Źródła ciepła należą do PGNiG Termika S.A., a właścicielem sieci jest Veolia Warszawa S.A.

 

System krakowski

Elektrociepłownia w Łęgu – moc 1118 MWt i 460 MWe, pokrywa 73% zapotrzebowania Krakowa na ciepło. Należy do EDF Polska Oddział I w Krakowie

Elektrownia Skawina (własność CEZ) – dysponuje mocą 588 MWt, z czego MPEC Kraków zamawia około 300 MWt, co zaspokaja 23% zapotrzebowania Krakowa na ciepło

ArcelorMittal Poland S.A. Oddział w Krakowie – 3,3% zapotrzebowania.

Sieć ciepłownicza o łącznej długości około 800 km należy do Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. w Krakowie.

 

System łódzki

Elektrociepłownia nr 3 – moc 804 MWt i 206 MWe

Elektrociepłownia nr 4 – moc 840 MWt i 210 MWe.

Sieć ciepłownicza o łącznej długości 814 km należy do veolia Energia Łódź S.A., w której Veolia Energia Polska S.A. posiada 92,07% akcjonariatu.

 

System gdański

Elektrociepłownia Gdańska – moc 726 MWt i 226 MWe – należy do EDF Wybrzeże S.A.;

Sieć ciepłownicza o łącznej długości 660 km (Gdańsk i Sopot) jest własnością Gdańskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej, którego struktura kapitałowa jest następująca: Stadtwerke Leipzig GmbH – ok. 82% udziałów i Gmina Miasta Gdańsk – ok. 18% udziałów.

 

System poznański

Elektrociepłownia Poznań Karolin (Veolia Energia Poznań ZEC SA) – moc 1212 MWt i 276 MWe

Ciepłownia Garbary (przeznaczona do likwidacji) – moc ok. 250 MWt.

Sieć ciepłownicza o łącznej długości 631,5 km jest własnością Veolia Energia Polska S.A., w której 99,92% akcji posiada Veolia Energia Polska S.A. Źródła ciepła należą do Veolia Energia Poznań ZEC S.A. Akcje tej spółki posiada Veolia Energia Polska S.A. 52,68% i Veolia Energia Poznań S.A. 45,09%.

 

System wrocławski

Elektrociepłownia Wrocław – moc 812 MWt i 263 MWe

Elektrociepłownia Czechnica – moc 247 MWt i 100 MWe

Elektrociepłownia Zawidawie – 24,2 MWt.

Elektrociepłownie należą do Zespołu Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A., jedynej spółki ciepłowniczej, której akcje są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych. Jej akcjonariat przedstawia się następująco: EDF (trzy różne spółki) – 50%, OFE (trzy różne fundusze) – 25,01% i pozostali drobni posiadacze akcji – 24,99%. Sieć ciepłownicza we Wrocławiu ma długość ponad 500 km, większa jej część należy do Fortum Power and Heat Polska Sp. z o.o., a mniejszy udział ma KOGENERACJA S.A.

 

 

Ceny ciepła systemowego na rynku

 

Przedsiębiorstwo ciepłownicze sprzedaje ciepło (usługę ciepłowniczą) odbiorcy indywidualnemu np. posiadaczowi domu jednorodzinnego lub odbiorcy zbiorowemu takiemu jak np. administrator budynku wielorodzinnego, działający w imieniu grupy odbiorców – spółdzielni mieszkaniowej czy wspólnoty mieszkańców. Podstawą rozliczeń między dostawcą i odbiorcą są wyniki pomiarów (wskazań) liczników poboru ciepła. Odbiorca zbiorowy (administrator), stosując określony klucz podziału, rozlicza koszty zakupionego ciepła na poszczególnego mieszkańca. Takim kluczem może być w szczególności: powierzchnia mieszkania, liczba osób zamieszkałych w lokalu, a także inne parametry uzgodnione w danej grupie odbiorców. Mogą być także stosowane tzw. podzielniki kosztów, które traktowane są jako namiastka liczników ciepła.

 

Ostatecznie wysokość jednostkowych opłat (zł/m² lub zł/osobę) powinna być tak ustalona, aby koszty zakupu ciepła przez odbiorcę były równe sumie opłat wniesionych przez daną grupę odbiorców. To, ile w końcowym rozrachunku kosztować będzie ciepło dostarczone do mieszkania, zależy od ilości i ceny ciepła kupionego przez odbiorcę oraz od rzetelności wprowadzonego klucza podziału.

 

Ilość kupowanego ciepła zależy od warunków atmosferycznych (na to nikt nie ma wpływu) i od tego, jakie są straty ciepła ogrzewanego budynku (tu rola mieszkańców jest niebagatelna). Cena ciepła kupowanego przez odbiorcę jest określona w umowie między dostawcą i odbiorcą zbiorowym (administratorem). Jest ona regulowana (zatwierdzana) przez Urząd Regulacji Energetyki. Cena ciepła dostarczanego odbiorcy zależy od kosztów wytworzenia (2/3) i kosztów przesyłu (1/3). W ciepłowniach opalanych węglem około połowę kosztów wytworzenia stanowi koszt paliwa, w innych udział ten jest znacznie większy.

 

Ciepłownictwo polskie na tle europejskiego 

 

Organizacją skupiającą podmioty gospodarcze, których działalność związana jest z ciepłownictwem, przede wszystkim właścicieli i zarządców majątku komunalnego służącego do wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania oraz dystrybucji i obrotu ciepłem jest Izba Gospodarcza CIEPŁOWNICTWO POLSKIE w Warszawie. Izba powołana jest na czas nieoznaczony, działa na terenie kraju i za granicą. Członkiem Izby może być podmiot w dowolnej formule organizacyjno-prawnej związany z ciepłownictwem działający na terenie kraju.

 

 

Podstawowy cel działania Izby to inicjowanie i współuczestniczenie w procesach unowocześnień i kompleksowego rozwoju ciepłownictwa odpowiednio do zmieniających się potrzeb, a w szczególności:

 

• integrowanie środowiska osób fizycznych i prawnych związanych z ciepłownictwem

• reprezentowanie interesów gospodarczych zrzeszonych w Izbie podmiotów wobec organów państwowych, samorządowych, społecznych, instytucji naukowych i gospodarczych

• propagowanie nowoczesnej wiedzy techniczno-ekonomicznej

• współdziałanie w ustalaniu programów rozwoju ciepłownictwa, jego modernizacji i rekonstrukcji

• kształtowanie warunków sprzyjających rozwojowi ciepłownictwa, inspirowanie, opracowywanie oraz dokonywanie ocen merytorycznych projektów oraz nowelizacji obowiązujących przepisów prawnych.

 

Izba Gospodarcza CIEPŁOWNICTWO POLSKIE powstała w 1998 roku z przekształcenia Izby Gospodarczej „Energetyka Cieplna”, powołanej w 1994 roku z inicjatywy środowiska ciepłowników oraz połączenia z Fundacją Rozwoju Ciepłownictwa „Unia Ciepłownictwa” w jedną organizację samorządu gospodarczego. Obecnie Izba zrzesza ponad 280 instytucji o różnej wielkości i strukturze – przedsiębiorstwa komunalne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne i cywilne, przedsiębiorstwa państwowe, zakłady budżetowe – o zróżnicowanej wielkości sprzedaży ciepła od mniej niż 100 tys. GJ do ponad 40 000 tys. GJ rocznie.

 

W Europie problemami ciepłownictwa zajmuje się organizacja o nazwie Euroheat&Power mająca swoją siedzibę w Brukseli. Prowadzi ona działalność w zakresie skojarzonego wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej, ogrzewania i chłodzenia w całej Europie i poza nią. Zrzesza członków z ponad trzydziestu krajów, w tym wszystkie istniejące krajowe stowarzyszenia ciepłownicze w krajach UE, operatorów systemów ciepłowniczych, stowarzyszenia producentów, instytutów badawczych, konsultantów i innych organizacji zaangażowanych w biznesie ciepłowniczym.

 

Euroheat&Power przedstawia interesy sektora na szczeblu politycznym, w szczególności w stosunkach z instytucjami europejskimi i innymi organizacjami międzynarodowymi. Publikuje badania, raporty, miesięczny biuletyn elektroniczny dla swoich członków oraz inne materiały informacyjne. Stowarzyszenie prowadzi publiczną stronę internetową, a także intranet poświęcony informacji tylko dla członków. Jest także współwydawcą międzynarodowego magazynu „Euroheat&Power”. Przedstawicielem ciepłowników polskich w Euroheat&Power jest Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie w Warszawie.

 

Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© Całość praw autorskich: Filip Wiśniewski