Edison 

Jedną z najważniejszych postaci przełomu XIX i XX wieku, był z pewnością Thomas Alva Edison. Pierwszym wielkim wynalazkiem rodem z laboratoriów w Menlo Park był fonograf, który powstał niejako przypadkiem podczas prac nad ulepszeniem efektywności transmisji telegraficznej w 1877 roku i od razu przyniósł autorowi międzynarodową sławę. Dwa lata później powstała żarówka Edisona, a w 1896 roku w Nowym Jorku miała miejsce pierwsza publiczna prezentacja kinetoskopu. Ogółem lista patentów Edisona liczy 1093 pozycje i znajdują się na niej m.in.: silniki i generatory, wiele rodzajów aparatów telegraficznych i telefonicznych, rozwiązania z zakresu kolei i tramwajów, systemy przesyłu i regulacji energii elektrycznej i wiele innych. 

 

 

Edison był również wynalazcą krzesła elektrycznego i wielkim zwolennikiem tej metody wykonania kary głównej. 29 marca 1889 roku niejaki William Kemmler zamordował swoją partnerkę siekierą, w wyniku procesu został skazany na śmierć – datę egzekucji wyznaczono na 6 sierpnia 1890 roku i miała być wykonana właśnie przy pomocy nowego, „humanitarnego” urządzenia z fabryki Edisona. Obrońca Kemmlera składał apelację, argumentując, że jest to śmierć niezwykle okrutna, sekundował mu dzielnie George Westinghouse – zwolennik stosowania prądu przemiennego, jednak odwołanie zostało odrzucone.

 

Edison, choć oficjalnie wypowiadał się przeciw karze śmierci, wsparł oskarżenie – prawdopodobnie z powodu chęci udowodnienia „uniwersalnych zalet” prądu stałego i promocji swego patentu. Pierwszą, trwającą 17 sekund, próbę przy napięciu 1000 V Kemmler przeżył, postanowiono zatem podnieść napięcie do 2000 V. Przy ponownym włączeniu prądu naczynia krwionośne skazańca zaczęły pękać, w pomieszczeniu unosił się silny zapach spalonego ciała, kilkoro świadków powstrzymując mdłości, chciało wyjść. Cała egzekucja trwała około 8 minut, później obecny przy niej reporter opisał ją jako straszne widowisko, o wiele gorsze niż powieszenie, zaś konkurent Edisona – Westinghouse – skomentował ją lakonicznie, lecz dosadnie: Lepiej by zrobili używając siekiery. Krzesło elektryczne jednak przyjęło się w Stanach Zjednoczonych jako narzędzie wykonywania kary głównej i stosowano je powszechnie przez następne stulecie. Poza USA w ten sposób pozbawiano życia skazańców przez pewien okres na Filipinach, a także planowano w Etiopii w latach 90. XIX wieku. Jednak po nadejściu transportu krzeseł elektrycznych okazało się, że w kraju tym nie ma żadnej elektrowni…

 

Pomimo tych marginalnych incydentów – jak obecnie może dwuznaczna rola Edisona w egzekucji Kemmlera – stał się on bohaterem Stanów Zjednoczonych i w roku 1882 wydawało się, że prąd stały stanie się dominującym rodzajem energii w przyszłości. Ilość wynalazków, uruchomiona infrastruktura: elektrownie, linie przesyłowe, systemy oświetleniowe, silniki – wszystko to pracowało z wykorzystaniem prądu stałego. Prądnice produkowano już w ilościach przemysłowych i mogły one dostarczać prąd odpowiedni indywidualnym potrzebom odbiorców. Jednak następne lata miały przejść do historii elektroenergetyki jako okres zaciętej rywalizacji dwóch systemów (prądu stałego i przemiennego), ale przede wszystkim chyba – dwóch osobowości – Thomasa Alva Edisona i Nikoli Tesli.

 

Wersja do druku Wersja do druku | Mapa witryny
© Całość praw autorskich: Filip Wiśniewski